Bakas-Bukas Blog

Mayo 24, 2009

Hapi bertdey to me…, ay mali!?!

Filed under: Kapilipinuhan,Sikolohiyang Pilipino,STR(TalamBuhay),Talambuhay — bakasbukas @ 4:24 umaga

Oo na. Birtdey ko sa Biyernes. May 22. Wala akong kawala kasi naka post ito sa Facebook profile ko.

Sa bertdey ko pa sana ipopost ito. Naunahan ako ni Girlie na batiin sa kanyang email (Monday ng hapon US Pacific Time). Parang alangan kasi sa isang Pinoy katulad ko na may loobing kapilipinuhan, ang magbungad sa mga kaibigan at kakilala sa iba’t ibang lupalop ng mundo na ‘bertdey ko, batiin naman ninyo ako.” Parang hindi Pinoy ang dating.

Ano nga ba ang Pinoy na pagdiriwang ng kaarawan o bertdey?

Tumanim sa isip ko ang katanungan ito nuong minsang nagkaroon ng “surprised birthday party” para sa akin dito sa San Francisco. Hindi ako nabigla sa surpresang pinaghandaan ng aking mga kasambahay na pawang Filipino American (ibig sabihin Pilipino sila pero pinanganak at tumubo na sa Amerika). Sila ang nabigla sa aking nasambit: “Ako ang may bertdey, ako dapat ang mag-blow-out!” Gayun pa man, naging masaya ang party. Pagkatapos at nag-alisan na ang mga bisita, itinuloy naming magkakasambahay ang talakayan hinggil sa bertdey ng mga Pinoy.

Kumakapa pa ang mga kasambahay kong Fil-am sa kanilang kapilipinuhan, Ingles lang kasi ang itinuro sa bahay ng kanilang magulang, at nang magkaedad at magtapos ng kolehiyo ipinasya nilang mapalapit sa “Filipino community” at matuklasan nila ang kanilang “Filipinoness” at sarili kaya’t kinausap ako na magsama-sama kami sa uupahang Apartment. (Binata pa ako nuon.). Ang living arrangement namin ay parang isang klase. Natuto sila sa akin at natuto rin ako sa kanila. Sa diskusyon namin hinggil sa pagdiriwang ng kaarawan, para bagang “sumabog,” ang talagang salin ng “blow-out” sa Tagalog, ang kanilang utak sa pag-uunawa sa kagawiang Pilipino. Laluna sa pagpilit ko na ‘bertdey ko, blow-out ko,” at hindi “birtdey ko, blow-out nyo.”

Napansin ko sa Amerika, maging sa mga siyudad sa atin, ang pagdiriwang ng bertdey ay may kaibahan sa aking nasanayan. Sa araw ng kapanganakan, makakatanggap ang may bertdey, magmula sa kanyang paggising hanggang sa pagtulog, ng mga pagbating “Happy Birthday!” at mga regalo mula sa mga kaibigan at kamag-anakan. Kadalasan, ang tampok sa araw ang salu-salong kainan o “birthday party” na inihanda para sa may birthday. Kung minsan ginagawa pang “surprised birthday party,” yaong bagang walang kamalay-malay ang may birthday at bigla na lang may “happening” o kasayahan para sa kanya. Ang ganitong pagdiriwang ng birthday ay may bakas ng matandang tradisyon sa Europa na lumaganap sa halos lahat ng dako ng daigdig.

Ang sinaunang kaugalian sa Europa ay kaugnay sa paniniwala sa ispiritu, may masama at may mabuti. Ayon sa matandang paniniwala, sa araw ng kapanganakan, ang may birthday ay kinakailangang mailigtas sa mga masasamang ispiritu sa pamagitan ng pagbati sa kanya ng “Happy Birthday,” paghandog ng regalo o “gift” at pagkakaroon ng salu-salo o “party.” Sasagot ang may birthday ng “Thank you!” sa mga “good wishes” ng mga taong malalapit sa kanya. Ang pagsindi at pag-ihip ng kandila (sa “birthday cake”) ay ginagawa nang hindi mamayani ang masasamang ispiritu. Ang hinihiling sa kaarawan ang mabigyan ng maganda at mabuting buhay, ngayon at sa hinaharap.

Ang pagsisimba o pagbisita sa simbahan sa ating kaarawan ay minana natin sa mga Kastila. Isang dahilan kung bakit ang pangalan ng ilan sa atin ay kinuha sa kalendaryo ng mga Santo at Santa.

Kung papansinin naman ang nakagawian nating mga Pilipino; ang may bertdey ang siyang nagpapakain at nagpapainom. Kung siya ay bata pa, ang kanyang magulang ang maghahanda. Ang paghahanda ay katumbas ng pagpipista; pasasalamat at pamamahagi sa biyaya ng Diyos. Ika nga ang may kaarawan ay mapapalad. Lalong pinapalaran ang nagbabahagi at tumatanaw sa kapwa, mga taong hindi na iba sa kanila. Kaya’t inaasahan na ang may kaarawan ang siyang magpakain at magpainom. Sa kainan, lalong napapalapit ang bawat isa, tumitibay ang pakikisama at pakikipag-palagayang-loob ng magkakaibigan. Kung kasali ka sa pagdiriwang itinuturing ka ng may kaarawan na hindi ka na ibang tao. Nuong nasa Baguio ako, ito ang nakita kong tradisyon ng Canao. Bago pa mag-Canao, naghahatid na ng pirasong karne ng baboy sa mga inaanyayahang dumalo sa pagdiriwang.

Dito rin pumapasok ang salitang blow-out o taya sa isang lakaran o kainan. Ang may birthday ang siyang maglilibre, ibig sabihin sagot niya ang lahat na gastusin sa lakaran, kainan at inuman. Ito ang pakahulugan ng mga Pilipino sa blow-out na malayo sa orihinal na kahulugan sa Ingles. Sa aking palagay, ang pakahulugang paglilibre sa blow-out ay lumabas sa pamumuhay sa siyudad, laluna sa mga opisina, pagawaan at sa kalakal. Kasabay nito ang nakagawiang KKB o kanya-kanyang bayad, sa kainan o sa lakaran. Sa Ingles tinatawag itong “dutch treat.”

Gusto mong makalibre, sama ka sa nag-bo-blow-out. Ang naglilibre ang siyang taya. Ginagamit ang salitang taya sa laro at sugal. Sa taya umiikot ang takbo ng laro, tulad ng taguan, siya ang may “it” hangga’t siya ay palitan. Sa sugal naman, itong taya ay perang nilalabas para lumago o manalo. Kung ikaw ang taya, ikaw ang inaasahang magbayad sa lahat ng gagastusin sa lakaran. Kung may itinaya, may panalo o kakabigin. Katulad sa sugal o sa laro, panapanahon lang. Sa ibang panahon, iba naman ang taya.

Sa kasalukuyang buhay natin sa Amerika mapapansin ang pagiging praktikal ng mga nagdiriwang ng bertdey. Pwedeng mag-tsip in (chip-in), tulong sa pagbayad, para hindi mahirapan ang nag-bo-blow-out. Sa halip na regalo, puwede ring mag-potluck, ang madadala ay mga makakain at maiinom. Mayroon ding hindi na nagdiriwang ng kanilang kaarawan. Mayroon din namang nag-bo-blow-out kahit hindi nila kaarawan. Basta trip lang. Napaghahalo na ang iba’t-ibang tradisyon sa bertdey.

Sa henerasyon ng Facebook at social networking, nagkakaalaman na ang mga tao sa bertday ng bawat isa. May magpa-prompt pa sa iyo kung nakalista ka sa online kalendaryo. Of course, kailangan bumati at kailangan ring magpasalamat. Maari pang magpapadala pa ng gift sa may kaarawan. Sa dami ng mga friends, halos buwan-buwan may friends kailangan batiin, at padalhan ng online gift, parang nagiging routine na ang pagdiriwang kung minsan.

Kung papansinin, ang bertdey tradisyon sa Facebook ay kanluranin, “bertdey ko, blow-out nyo,” (o regalo nyo), papaano kaya maisagawang kapilipinuhan ang pagdiriwang ng kaarawan, “bertdey ko, blow-out ko,” ang pagbabahagi ko ng aking natatamasang biyayang kaloob ng poong maykapal sa mga taong hindi iba sa akin, katulad ninyo. Paalala pa ng nagbibertdey sa mga kaibigan, “huwag kayong mawawala sa bertdey ko,” kasi nga gusto ng may kaarawan maisambulat ang biyaya sa mga dadalo, dahil sila mismo ang biyayang ipinagkaloob ng poong maykapal sa may kaarawan. Nagpapalasamat, bukal sa puso at lugud na ipinaabot sa dadalo na “mapalad ako kasi hindi kayo iba sa akin.”

Any suggestion? Sa Biyernes pa naman ang bertdey ko; makapag-isip pa akong pang-blow-out sa inyo.

Mag-iwan ng Puna »

Walang puna.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

Lumikha ng libreng website o blog sa WordPress.com.

%d bloggers like this: